Comfort food - Fit Adella - żyj zdrowo i bez wyrzeczeń

Comfort food

Czy jedzenie „pocieszające” jest naprawdę pocieszające i dlaceo? 

Spis treści:

Comfort food to angielskie wyrażenie, które można tłumaczyć jako „jedzenie pocieszające”. Są to produkty, których spożycie ma poprawiać humor i samopoczucie, przynosić komfort psychiczny i emocjonalny w sytuacjach stresu czy smutku. Comfort food przynosi ukojenie. Produkty te są indywidualne dla każdego człowieka i zależą od wielu czynników m.in. od upodobań smakowych. Często rodzaj comfort foods jest sentymentalnie skojarzony z ulubionymi potrawami z dzieciństwa czy przyjemnymi wspomnieniami. Mimo różnic dla poszczególnych osób najczęściej są to produkty wysokokaloryczne.

Wśród najczęściej wymienianych comfort food należą;

  • chipsy ziemniaczane
  • lody
  • ciastka
  • pizza
  • makarony
  • burgery
  • owoce i warzywa
  • zupy (w tym rosół)
  • i inne.

Ciekawe są także różnice między płciami w kwestiach upodobań do „jedzenia pocieszającego”. Kobiety najczęściej wybierają produkty słodkie: lody, czekolada i ciastka. Mężczyźni natomiast, najczęściej wybierają lody, zupę oraz makaron i pizzę.

Wydaje się, że różnice w upodobaniach do konkretnych rodzajów comfort food występują także pomiędzy różnymi grupami wiekowymi. Osoby w wieku 18-34 lata najczęściej wybierały lody i ciastka, osoby w wieku 35-54 lata preferowały zupy i makarony, natomiast osoby w powyżej 54 lat wolały zamiast tego zupę i tłuczone ziemniaki.

Kiedy sięgamy po comfort food?

Według badania przeprowadzonego za pośrednictwem ankiety internetowej po comfort food najczęściej sięgamy w chwilach samotności, depresji oraz poczucia winy. Comfort food jest więc sposobem regulacji negatywnych emocji, ludzie sięgają po niego w celu poprawienia sobie humoru.

Tutaj także wykazano różnice między płciami – te czynniki były najczęściej wybierane wśród kobiet. Mężczyźni najczęściej sięgali po comfort food w sytuacjach pozytywnych – w formie nagrody.

Ten wniosek kłuci się z definicją comfort food. Można więc wywnioskować, że ludzie konsumują comfort food także w radosnym nastroju, gdy chcą coś uczcić. Rozpatrywanie comfort food w takim kontekście jest związane z jedzeniem emocjonalnym. Jedzenie emocjonalne to jedzenie w odpowiedzi na bodźce emocjonalne tj. stres, nuda, szczęście. Osoby jedzące emocjonalnie nie biorą pod uwagę uczucia głodu i sytości i często sięgają po comfort food.

Czemu właściwe comfort food jest "pocieszający"?

Próbowano dowiedzieć się co właściwie czyni „pocieszające jedzenie” takim pocieszającym. Odpowiedzi szukano w różnych kombinacjach smaków, tekstury, zapachów. Napotkano jednak wiele trudności w tej kwestii, głównie z uwagi na różnice indywidualne w rozpatrywaniu comfort food. To co dla jednych ludzi jest comfort food’em dla innych może być produktami nielubianymi. Jak już wcześniej wspomniano jedyną wspólną częścią jaką udało się wyróżnić była wysoka zawartość kilokalorii. Co za tym idzie często są to produkty niezdrowe z dużą zawartością tłuszczów i cukrów prostych. Wydaje się także, że wśród comfort food częściej pojawiają się produkty o smaku słodkim i słonym niż gorzkim i kwaśnym.

Inne czynniki są bardziej spekulacjami niż faktami. Podejrzewa się, że wpływ może mieć temperatura. Przygnębione osoby mogą odczuwać przyjemność z trzymania w rękach ciepłego naczynia – kubka herbaty lub kawy. Znaczenie mogą mieć też określone zapachy. Warto zauważyć, że niektóre produkty stosowane są zarówno w aromaterapii jak i w produkcji żywności np. lawenda, trawa cytrynowa czy rozmaryn. Jednak dokładny mechanizm wpływu zapachu na działanie „pocieszające” jedzenia jest nie wyjaśniony.

Comfort food - fakt czy mit

Wydaje się, że spożycie produktów typu comfort food może skutkować wydzielaniem niewielkich ilości opioidów poprawiających nastrój. W praktyce badania, jak w wielu żywieniowo związanych kwestiach, są sprzeczne. W jednym z badań ponad 80% ankietowanych potwierdziło, że spożywanie produktów zaliczanych do ich comfort food poprawia im nastrój. W innym badaniu przeprowadzonym wśród kobiet, większość twierdziła, że po spożyciu takich produktów czują się mniej zdrowe, czują się winne i mają wyrzuty sumienia.

W innych badaniach ten wpływ comfort food na nastrój nie został potwierdzony. W jednym z badań oceniano poprawę humoru uczestników po spożyciu comfort food w porównaniu do innych lubianych przez nich produktów, produktów neutralnych dla badanych lub braku spożycia jakichkolwiek produktów. W pierwszej części badani oglądali przez 18 minut nieprzyjemne sceny filmowe, które miały wprowadzić ich w negatywny humor, następnie wypełnili kwestionariusz nastroju. Potem otrzymali przekąskę (w zależności od grupy był to comfort food, przekąska lubiana lub przekąska neutralna) lub nie otrzymali nic do jedzenie i po 3 minutach wypełnili ponownie kwestionariusz nastroju. Poprawę nastoju odnotowano w każdym przypadku. Poddaje to w wątpliwość skuteczność działania comfort food na „pocieszenie”.

Ciekawostki

We współczesnym świecie coraz częściej próbuje się wykorzystać zjawisko comfort food w żywieniu pacjentów starszych, którzy mają problem z apetytem. Tematem comfort food interesowała się także NASA! Comfort food wydaje się być czego potrzebują astronauci w czasie długich i stresujących lotów.

Podsumowanie

Badania nie rozstrzygają jednoznacznie czy zjawisko „comfort food” jest naukowym faktem czy niepotrzebnie rozpowszechnionym mitem. Mimo, że badania nie są jednogłośne na podstawie własnego doświadczenia z pacjentami, uważam, że comfort food nie jest mitem. Jednak to czy faktycznie po zjedzeniu paczki chipsów poczujemy się lepiej zależy od wielu czynników. A jeśli faktycznie nastąpi poprawa to pozostaje pytanie na jak długo? Zjedzenie nawet największej ilości comfort food nie pomoże w perspektywie długoterminowej jeśli problem powodujący obniżony nastrój nie zostanie rozwiązany. Warto więc zająć się szukaniem i rozwiązywaniem prawdziwego źródła problemu niż próbować pocieszać się jedzeniem. Wybieranie comfort food jest jak nalepianie plastra na głęboką ranę – rana nie zagoi się bez zszycia, tak samo problem nie zniknie bez jego rozpracowania.

Warto także zwrócić uwagę, że spożycie dużej ilości comfort food (produktów najczęściej wysokokalorycznych) może istotnie zwiększać wartość kaloryczną diety i prowadzić do tycia. Przybieranie na wadze z kolei może skutkować nadwagą lub otyłością, które zwiększają ryzyko wielu chorób (m.in cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów). Spożywanie comfort food mimo, że może mieć pozytywne skutki krótkoterminowe, ma także wiele negatywnych skutków długoterminowych. Wybór nie jest łatwy.

.
Kim jestem?

Cześć, jestem Ada. Jestem ludzkim dietetykiem i kocham gotować prosto i smacznie. Chcę pokazywać, że zdrowe odżywianie może być przyjemne, że można żyć zdrowo i bez wyrzeczeń! Jeśli czujesz się zagubiony w tym całym  „fit świecie” pozwól, że Cię oprowadzę. 

Bibliografia:
  1. Spence C., International Journal of Gastronomy and Food Science, 2017, 9, 105-109
  2. van Strien T., Gibson L., Banos R., Cebolla A., Winkens L. H. H., Is comfort food actually comforting for emotional eaters? A (moderated) mediation analysis, Physiology & Behavior, 2019, 211
  3. Czepczor K.,Brytek-Matera A., Jedzenie pod wpływem emocji, Difin SA, 2017